120 Gün Vadeyi Kim Finanse Edecek?
Vade talebini yalnızca satış kararı olarak değil; alıcı riski, finansman maliyeti ve nakit akışıyla birlikte değerlendirin.
Mal mukabili satışta asıl soru “vade verir miyiz?” değil, riskin nerede kaldığıdır.
Mal mukabili ödeme, ihracatçının malı sevk ettiği ve bedeli sözleşmede belirlenen vadede alıcıdan beklediği ticari yapıdır. Banka çoğu zaman para transferini gerçekleştirir; standart açık hesap yapısında alıcının ödeme riskini üstlenen bir banka taahhüdü bulunmaz.
Bu yapı güçlü müşteri ilişkilerinde ticari esneklik sağlayabilir. Ancak özellikle yüksek tutar, uzun vade veya yeni alıcı söz konusu olduğunda alıcı limiti, açık bakiye, nakit akışı ve finansman maliyeti görünür hale getirilmeden karar verilmesi risklidir.
Bu tek başına bir ödeme yöntemi sorusu değildir. Firmanın 120 gün boyunca ne kadar açık risk taşıyacağı, bu sürede nakdi nasıl finanse edeceği ve alıcının ödeme yapmaması halinde hangi seçeneklerin kalacağı birlikte değerlendirilmelidir.
1. Açık hesap riskini rakamlaştırın
Alıcıya duyulan güven nitel bir veridir; karar için sayısal sınırlar da gerekir. Mevcut açık bakiye, yeni sipariş tutarı, beklenen sevkler ve tahsilat takvimi aynı tabloda görülmelidir. Böylece “müşteri iyi” değerlendirmesi yerine, firmanın bu müşteride ne kadar risk taşıdığı ölçülebilir.
- Mevcut açık bakiye ve gecikmiş tutar var mı?
- Yeni sipariş sonrası toplam maruziyet ne olacak?
- Bir sonraki sevk yapılmadan önce hangi ödeme gelmeli?
- Alıcı limiti hangi veriye göre belirlendi?
2. Vade ile nakit akışını aynı anda okuyun
Mal mukabili satışta tahsilatın geç gelmesi sadece finans departmanını ilgilendirmez. Üretim, hammadde, navlun, vergi ve yeni sipariş finansmanı üzerinde zincirleme etki yaratabilir. Satışın brüt kârı yüksek görünse bile 90 veya 120 günlük finansman maliyeti işlem kârlılığını değiştirebilir.
Standart açık hesap yapısında ödeme riski esas olarak ihracatçıdadır.
Sevk ile tahsilat arasındaki süre işletme sermayesi ihtiyacını büyütebilir.
Akreditif, garanti, factoring veya alacak sigortası gibi alternatifler işlem bazında incelenebilir.
Limit ve gecikmiş bakiye için şirket içi durdurma / devam kuralları tanımlanabilir.
3. Açık hesap tek seçenek değildir
Alıcı uzun vade talep ettiğinde iki uç arasında sıkışmak gerekmez: ya tamamen açık hesap ya da satıştan vazgeçmek. Banka taahhütlü yapı, factoring veya alacak sigortası gibi alternatifler tahsilat güvenliği, maliyet ve uygulanabilirlik açısından karşılaştırılabilir.
| Yapı | Tahsilat Güvencesi | Nakit Akışı | Temel Kontrol |
|---|---|---|---|
| Mal Mukabili / Açık Hesap | Alıcı riski ağırlıklı olarak satıcıda | Tahsilat vadede | Limit, açık bakiye, gecikme |
| Banka Taahhütlü Yapı | Enstrüman ve banka rolüne göre güçlenebilir | Yapıya göre finansman imkanı olabilir | Belge şartları, banka limiti, ülke riski |
| Factoring | Türüne göre risk paylaşımı değişebilir | Uygunsa alacak erken nakde çevrilebilir | Rücu, limit, komisyon ve finansman maliyeti |
| Alacak Sigortası | Poliçe kapsamı ve limit dahilinde destek | Tahsilat zamanı ayrıca yönetilir | Limit, kapsam dışı haller, bildirim şartları |
4. Banka taahhüdü gerektiğinde akreditif ayrı değerlendirilir
Alıcının talep ettiği vadeyi korurken tahsilat güvenliğini güçlendirmek isteniyorsa akreditif veya diğer banka taahhütlü yapılar gündeme gelebilir. Ancak banka taahhüdünün maliyeti, belge koşulları ve operasyonun bu şartları karşılayıp karşılayamayacağı da hesaplanmalıdır.
5. Şirket içi “açık hesap politikası” oluşturun
Aynı müşteri ve aynı risk soruları her siparişte yeniden tartışılıyorsa problem yalnızca işlem değil, sistem eksikliğidir. Alıcı limiti, maksimum vade, gecikmiş bakiye eşiği, yeni sevk şartı ve istisna onay mekanizması şirket içinde tanımlandığında karar kişiden bağımsız hale gelir.
Dış Ticaret Akış Sistemi™ tek bir 120 gün vade kararını çözmekle kalmaz; benzer müşteriler ve yeni siparişlerde tekrar kullanılabilecek limit, kontrol ve onay akışını kurmayı hedefler.
Sık sorulan sorular
Mal mukabili ile açık hesap aynı şey midir?
Pratikte ihracat işlemlerinde çoğu zaman benzer anlamda kullanılır: mal sevk edilir, ödeme daha sonra alıcı tarafından yapılır. Sözleşme ve banka süreci özelinde kullanılan terminoloji farklılaşabilir.
Mal mukabili ihracatta banka ödeme garantisi verir mi?
Standart yapıda hayır. Banka transferi yürütür; ayrıca bir garanti, akreditif veya benzeri taahhüt yoksa alıcının ödeme riski satıcıda kalır.
Açık hesap satışta factoring her zaman mümkün müdür?
Hayır. Alıcı, ülke, fatura yapısı, limit, vade ve factor kuruluşunun kriterleri değerlendirilir. Rüculu / rücusuz yapı ve maliyet de ayrıca incelenmelidir.